सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी इगतपुरीत मोठ्या प्रमाणावर भूसंपादन;

सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी इगतपुरीत मोठ्या प्रमाणावर तात्पुरते भूसंपादन; वाहनतळ, साधुग्राम आणि पोलिसांच्या निवासासाठी जमिनी व इमारती ताब्यात घेण्याची प्रक्रिया

इगतपुरी-त्र्यंबकेश्वर उपविभागातील विविध गावांमध्ये शासनाच्या अधिसूचना; १ नोव्हेंबर २०२६ ते ३१ ऑक्टोबर २०२७ या कालावधीसाठी वाहनतळांची व्यवस्था

शिव वार्ता इगतपुरी | प्रतिनिधी

नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळा २०२६-२७च्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने तयारीला वेग दिला असून, भाविकांची मोठी गर्दी लक्षात घेता इगतपुरी तालुक्यातील विविध ठिकाणी तात्पुरत्या स्वरूपात जमिनी अधिग्रहित करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र जमीन अधिग्रहण अधिनियम, १९४८ अंतर्गत नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी-त्र्यंबकेश्वर उपविभागासाठी विविध अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आल्या आहेत.

या अधिसूचनांमध्ये अतिरिक्त वाहनतळांसाठी जमीन, त्र्यंबकेश्वर परिसरातील साधुग्रामसाठी जमीन तसेच पोलिस अधिकारी, कर्मचारी, अंमलदार आणि होमगार्ड यांच्या निवासासाठी मंगल कार्यालये, लॉज, हॉटेल, धर्मशाळा व इतर इमारती तात्पुरत्या स्वरूपात उपलब्ध करून घेण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.

महाराष्ट्र शासनाच्या नाशिक विभागीय राजपत्रात ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या अधिसूचनांच्या आधारे ही प्रक्रिया पुढे नेण्यात येत आहे. सहायक जिल्हाधिकारी तथा उपविभागीय अधिकारी, इगतपुरी-त्र्यंबकेश्वर उपविभाग, नाशिक डॉ. जी. बी. एस. पवनदत्ता (भा.प्र.से.) यांच्याकडून संबंधित अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आल्या आहेत.

इगतपुरी तालुक्यात वाहनतळासाठी जमिनींचे अधिग्रहण

सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या कालावधीत नाशिक जिल्ह्यात मोठ्या संख्येने भाविक, साधू-महंत, पर्यटक तसेच वाहनांची गर्दी होणार असल्याने वाहतूक व्यवस्थापनासाठी अतिरिक्त वाहनतळांची आवश्यकता प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.

इगतपुरी तालुक्यातील नांदगाव सदो, तळेगाव बु. आणि इगतपुरी या परिसरातील काही जमिनी तात्पुरत्या स्वरूपात वाहनतळासाठी अधिग्रहित करण्याचा प्रस्ताव अधिसूचनेत नमूद करण्यात आला आहे.श्रीरामपूर विभागात पोलिसांचे ऑल आऊट ऑपरेशन;

राजपत्रातील अनुसूचीमध्ये विविध गट क्रमांक, संबंधित क्षेत्रफळ आणि जमीनधारकांची नावे नमूद करण्यात आली असून, अधिग्रहणाचा कालावधी १ नोव्हेंबर २०२६ ते ३१ ऑक्टोबर २०२७ असा निश्चित करण्यात आल्याचे अधिसूचनेत नमूद आहे.

नांदगाव सदो व तळेगाव परिसरातील अनुसूचीमध्ये विविध गट क्रमांकांचा समावेश असून, उपलब्ध अधिसूचनेनुसार संबंधित जमिनींचे एकत्रित अधिग्रहण क्षेत्र ९.५८६७ हेक्टर आर इतके नमूद आहे.

पिंप्रीद्रोहीन येथे २.७०२१ हेक्टर क्षेत्र वाहनतळासाठी

इगतपुरी तालुक्यातील पिंप्रीद्रोहीन येथे अतिरिक्त बाह्य वाहनतळासाठी स्वतंत्र अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

या अधिसूचनेनुसार विविध गट क्रमांकांमधील जमीन तात्पुरत्या स्वरूपात वाहनतळासाठी घेण्यात येणार आहे. अनुसूचीमध्ये नागपूर-मुंबई सुपर कम्युनिकेशन एक्सप्रेसवे लिमिटेडच्या मालकीशी संबंधित क्षेत्रांचा उल्लेख असून, विविध गटांतील जमीन वाहनतळासाठी वापरण्याचे प्रस्तावित आहे.

या अधिसूचनेतील अनुसूचीनुसार अधिग्रहण करावयाचे एकूण क्षेत्र २.७०२१ हेक्टर आर नमूद करण्यात आले आहे. या जमिनीचा तात्पुरता अधिग्रहण कालावधी १ नोव्हेंबर २०२६ ते ३१ ऑक्टोबर २०२७ असा निश्चित करण्यात आला आहे.

त्र्यंबकेश्वरमधील साधुग्रामसाठीही जमीन

सिंहस्थ कुंभमेळ्यात त्र्यंबकेश्वर येथे साधू-महंत आणि आखाड्यांसाठी साधुग्राम उभारणे हा महत्त्वाचा भाग आहे. या पार्श्वभूमीवर त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील साधुग्रामासाठी जमीन तात्पुरत्या स्वरूपात ताब्यात घेण्याची प्रक्रिया अधिसूचनेद्वारे सुरू करण्यात आली आहे.

अधिसूचनेत सिंहस्थ कुंभमेळा २०२६-२७ हा महत्त्वाकांक्षी सार्वजनिक प्रकल्प असल्याने संबंधित सार्वजनिक प्रयोजनासाठी जमीन तात्पुरत्या स्वरूपात भाडेपट्ट्याने अधिग्रहित करण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद आहे.

या प्रक्रियेसाठी महाराष्ट्र जमीन अधिग्रहण अधिनियम, १९४८ मधील तरतुदी तसेच Nashik-Trimbakeshwar Kumbh Mela Authority Act, 2025 मधील तरतुदींचा आधार घेण्यात आला आहे.

सुंदराबाई मठाच्या इमारतीचे अधिग्रहण

त्र्यंबकेश्वर शहरातील सुंदराबाई मठाच्या इमारतीच्या अधिग्रहणासाठी देखील अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

राजपत्रातील अनुसूचीनुसार सुंदराबाई मठाच्या इमारतीसाठी २६४ चौरस मीटर क्षेत्र अधिग्रहित करण्याचे नमूद आहे. या इमारतीचा वापर सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या कालावधीत आवश्यक सुविधांसाठी करण्याची प्रशासनाची योजना आहे.

या अधिग्रहणासाठी अधिसूचनेत २८ ऑक्टोबर ते ३ नोव्हेंबर २०२६ तसेच ३० जुलै ते ३० सप्टेंबर २०२७ असे कालावधी नमूद करण्यात आले आहेत.

पोलिसांच्या निवासासाठी लॉज, मंगल कार्यालये आणि हॉटेल्स राखीव

सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या काळात कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर पोलिस अधिकारी, कर्मचारी, अंमलदार आणि होमगार्ड तैनात करण्यात येणार आहेत. त्यांच्यासाठी निवासाची व्यवस्था करण्याच्या दृष्टीने इगतपुरी तालुक्यातील वाडीवरे पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील लॉज, धर्मशाळा, मंगल कार्यालये, सभागृह, बहुउद्देशीय हॉल, हॉटेल आणि इतर उपलब्ध इमारती आरक्षित करण्याची प्रक्रिया अधिसूचनेत नमूद करण्यात आली आहे.

यामध्ये वाडीवरे येथील इंदुमती लॉन्सचे ०७.२५५० हेक्टर क्षेत्र तसेच भिलमाळ येथील शासकीय आश्रमशाळेचे ४.१४५० हेक्टर क्षेत्र अनुसूचीमध्ये नमूद आहे. या ठिकाणी पोलिस अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या निवासाची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव आहे.

या अधिसूचनेत तात्पुरत्या अधिग्रहणासाठी १ जुलै २०२७ ते १ सप्टेंबर २०२७ असा कालावधी नमूद करण्यात आला आहे.

जमीनमालकांसाठी महत्त्वाची तरतूद

अधिसूचनांमध्ये महाराष्ट्र जमीन अधिग्रहण अधिनियम, १९४८ मधील कलम ५ व ६ संदर्भातील तरतुदी स्पष्ट करण्यात आल्या आहेत. सार्वजनिक प्रयोजनासाठी आवश्यक असलेल्या जमिनीचा तात्पुरता ताबा घेण्यासाठी शासनाला कायदेशीर अधिकार असल्याचे अधिसूचनांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.

तसेच अधिसूचित क्षेत्रातील जागा रिकामी झाल्यास किंवा तिचा भोगवटा बंद झाल्यास संबंधित जमीनमालकाने शासनाने अधिकृत केलेल्या अधिकाऱ्यास त्याबाबत विहित नमुन्यात माहिती देणे आवश्यक असल्याचेही नमूद आहे.

काही परिस्थितींमध्ये शासनाच्या परवानगीशिवाय संबंधित जागा भाड्याने देणे, तिचा भोगवटा करणे अथवा पिकांचे नुकसान होईल अशी पिके घेण्यास निर्बंध लागू होऊ शकतात, अशी तरतूद अधिसूचनांमध्ये स्पष्ट करण्यात आली आहे.

तहसीलदारांना अधिसूचना नोटीस बोर्डावर प्रसिद्ध करण्याचे निर्देश

सहायक जिल्हाधिकारी तथा उपविभागीय अधिकारी कार्यालयाकडून तहसीलदार इगतपुरी आणि संबंधित मंडळ महसूल अधिकाऱ्यांना अधिसूचना कार्यालयाच्या नोटीस बोर्डावर प्रसिद्ध करून त्याबाबतचा बजावणी अहवाल तातडीने सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

यामुळे संबंधित गावांतील जमीनमालक आणि हितसंबंधित व्यक्तींना अधिसूचनेची माहिती मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

कुंभमेळ्याच्या नियोजनाला प्रशासकीय वेग

सिंहस्थ कुंभमेळा २०२६-२७ हा नाशिक जिल्ह्यासाठी मोठा धार्मिक, सामाजिक आणि प्रशासकीय उपक्रम आहे. त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या धार्मिक कार्यक्रमांसोबतच भाविकांच्या वाहतुकीचे नियोजन, वाहनतळ, साधुग्राम, पोलिस बंदोबस्त आणि निवासव्यवस्था यांसारख्या बाबींना मोठे महत्त्व आहे.

या पार्श्वभूमीवर इगतपुरी तालुक्यातील विविध ठिकाणी जमीन व इमारती तात्पुरत्या स्वरूपात उपलब्ध करून घेण्याची प्रक्रिया सुरू झाल्याने सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पूर्वतयारीला प्रशासकीय पातळीवर वेग आल्याचे चित्र आहे.

ठळक मुद्दे

• सिंहस्थ कुंभमेळा २०२६-२७च्या पार्श्वभूमीवर इगतपुरी तालुक्यात भूसंपादन प्रक्रिया.
• नांदगाव सदो, तळेगाव व इगतपुरी परिसरात अतिरिक्त वाहनतळांची व्यवस्था.
• संबंधित अनुसूचीनुसार वाहनतळासाठी एकूण ९.५८६७ हेक्टर आर क्षेत्र नमूद.
• पिंप्रीद्रोहीन येथे वाहनतळासाठी २.७०२१ हेक्टर आर क्षेत्र.
• त्र्यंबकेश्वरमधील साधुग्रामासाठी जमीन तात्पुरत्या स्वरूपात ताब्यात घेण्याची प्रक्रिया.
• सुंदराबाई मठाच्या इमारतीतील २६४ चौ.मी. क्षेत्राचे अधिग्रहण प्रस्तावित.
• पोलिस अधिकारी, कर्मचारी व होमगार्ड यांच्या निवासासाठी लॉज, मंगल कार्यालये, हॉटेल्स व इतर इमारतींचा वापर.
• वाडीवरे येथील इंदुमती लॉन्स व भिलमाळ येथील शासकीय आश्रमशाळेचा अनुसूचीत समावेश.
• तहसीलदार व संबंधित महसूल अधिकाऱ्यांना अधिसूचना नोटीस बोर्डावर प्रसिद्ध करण्याचे निर्देश.
• महाराष्ट्र जमीन अधिग्रहण अधिनियम, १९४८ अंतर्गत प्रक्रिया.

टीप : ही बातमी उपलब्ध महाराष्ट्र शासन राजपत्रातील स्कॅन केलेल्या अधिसूचनांच्या आधारे तयार करण्यात आली आहे. PDF मधील काही नावे/आकडे स्कॅनच्या गुणवत्तेमुळे अस्पष्ट असल्याने त्याबाबत अंदाजाने माहिती वाढविण्यात आलेली नाही.

Author: Shiv Varta

*शिववार्ता (ShivVarta Marathi)* *शिववार्ता मराठी* हे महाराष्ट्रातील ताज्या, विश्वासार्ह, निष्पक्ष आणि जनहिताच्या बातम्या वाचकांपर्यंत वेगाने पोहोचवणारे डिजिटल वृत्तमाध्यम आहे. *शिववार्ता – सत्य, वेग आणि विश्वासाची ओळख.*